Modern Portföy Yönetimi Stratejileri: Yumurtaları Taşırken Kırmamak İçin Bilimsel Yol Haritası

Yatırım dünyasında sıkça duyduğunuz ve zamanla klişe haline gelmiş bir söz vardır: "Yumurtaların hepsini aynı sepete koymayın. " Bu, dedelerimizden kalma bir öğüt gibi dursa da, aslında 1990’da Nobel Ekonomi Ödülü’nü kazanan devrim niteliğinde bir teorinin, Modern Portföy Teorisi'nin (MPT) halk ağzındaki karşılığıdır.

Senka Kurumsal’daki danışmanlıklarımızda gördüğümüz en büyük eksiklik, yatırımcıların veya şirket hazine yöneticilerinin portföy oluştururken "hissiyatla" hareket etmeleridir. Oysa finans, hislerle değil, matematik ve stratejiyle yönetilir. Finansal varlık yönetimi bireysel hislerden ziyade  ölçülebilir riskler, beklenen getiriler ve stratejik disiplin  çerçevesinde ele alınmalıdır.

Bugün, kütüphanemizdeki Benjamin Graham, Mark Skousen ve Morgan Housel gibi otoritelerin eserlerinden faydalanarak, servetinizi koruyacak ve büyütecek modern portföy stratejilerini inceleyeceğiz.

Temel Felsefe: Markowitz ve Çeşitlendirmenin Matematiği

Mark Skousen, Modern İktisadın İnşası kitabında, finans dünyasını değiştiren bir makaleden bahseder (Modern portföy teorisinin temelini oluşturan Harry Markowitz’in 1952 tarihli “Portföy Seçimi” çalışması, finans dünyasında bir dönüm noktasıdır.) Markowitz bize şunu öğretti: Önemli olan tek bir hissenin riski değildir, portföyün toplam riskidir.

Eğer portföyünüze birbiriyle zıt hareket eden varlıklar (örneğin hisse senedi düşerken değeri artan tahviller veya altın) eklerseniz, toplam getirinizden çok fazla ödün vermeden riskinizi matematiksel olarak düşürebilirsiniz. Buna "Etkin Sınır" (Efficient Frontier) denir. Amacımız, belirli bir risk seviyesinde en yüksek getiriyi sağlayan o sihirli noktayı bulmaktır.

Graham’ın Terazisi: Savunmacı mı, Girişimci mi?

Değer yatırımcılığının öncülerinden Benjamin Graham, başucu kitabımız Akıllı Yatırımcı'da portföy stratejisini yatırımcının karakterine göre ikiye ayırır:

Savunmacı Yatırımcı (Defensive Investor): Amacı hata yapmamak ve piyasa ortalamasında getiri sağlamaktır. Graham, bu yatırımcılar için %50 Hisse Senedi - %50 Tahvil kuralını (veya piyasa koşullarına göre %25-%75 esnekliğini) önerir.

Girişimci Yatırımcı (Enterprising Investor): Piyasa ortalamasının üzerinde getiri hedefler. Ancak Graham uyarır: Bu strateji daha fazla zeka değil, daha fazla "zaman ve disiplin" gerektirir.

Şirketiniz için doğru strateji hangisi? Eğer ana işiniz üretimse ve finansal piyasaları anlık takip edecek bir hazine departmanınız yoksa, Graham’ın "Savunmacı" modeline sadık kalmak, sizi büyük felaketlerden korur.

Davranışsal Boyut: Rasyonel Değil, Makul Olmak

Portföy yönetiminde en mükemmel matematiksel model bile, insan psikolojisi faktörü hesaba katılmazsa çöker. Morgan Housel, Paranın Psikolojisi eserinde harika bir noktaya değinir:

"Finansal kararlar alırken 'tamamen rasyonel' (soğuk kanlı bir matematikçi gibi) olmaya çalışmayın. Bunun yerine 'makul' (duygusal iniş çıkışlarınızı yönetebilecek) olmaya çalışın."

Bir portföy stratejisi kağıt üzerinde size en yüksek getiriyi vaat edebilir. Ancak piyasalar %30 düştüğünde panikleyip satacaksanız, o strateji sizin için yanlıştır. Makul portföy, gece rahat uyumanızı sağlayan ve kriz anında sizi "oyunda tutan" portföydür.

Oyun Teorisi ve Piyasa Stratejisi

Yatırım, diğer piyasa oyuncularının hamlelerine karşı pozisyon aldığınız bir oyundur. Piyasada "denge" noktaları sürekli değişir. Herkesin sattığı yerde (krizlerde) alım yapabilmek veya herkesin coşkuyla aldığı yerde (balonlarda) risk azaltmak, klasik bir "oyun teorisi" hamlesidir.

Modern portföy yönetimi, statik değil, dinamik bir süreçtir. Varlık dağılımınızı (Asset Allocation) belirli periyotlarla, piyasanın değişen dengelerine göre "rebalans" (yeniden dengeleme) etmeniz gerekir.

Sonuç: Pusulanız Strateji Olsun

Piyasa bir okyanustur; bazen çarşaf gibi dümdüz, bazen dev dalgalarla doludur. Modern Portföy Yönetimi, bu okyanusta varlıklarınızın sürdürülebilir şekilde yol almasını sağlayan bir mühendislik yaklaşımıdır.

Markowitz’in matematiğini, Graham’ın disiplinini ve Housel’ın psikolojik içgörülerini birleştiren Senka Kurumsal yaklaşımıyla, şirketinizin varlıklarını şansa değil, bilime emanet edin.

Bol kazançlı ve dengeli günler dilerim.

Yazar: Necmettin Özarslan